Umag. Co zobaczyć, mapa i ukryte perełki

Latarnia Savudrija to najstarsza latarnia Adriatyku i jedna z najstarszych w tej części Europy: wieżę wysoką na trzydzieści sześć metrów zbudowano w 1818 roku na rozkaz austriackiego cesarza Franciszka I, w czasach, gdy Triest był głównym portem imperium i żeglugę ku niemu trzeba było zabezpieczyć. Legenda towarzysząca latarni jest piękna i zapewne nieprawdziwa: że kazał ją wznieść austriacki hrabia z miłości do chorwackiej szlachcianki, którą poznał na balu w Wiedniu, a która zmarła, zanim wieżę ukończono. Sprawdzalne jest co innego: wieża jako pierwsza na świecie używała światła gazowego z własnej gazowni, technologii wtedy nowej. Latarnia działa do dziś, a w budynku obok urządzono apartamenty na wynajem. Dojedziecie do niej drogą z Savudriji, a dojście jest otwarte; wnętrza wieży się nie zwiedza, ale plac wokół daje widok po Piran i, w pogodne dni, po Alpy.

Kaplica świętego Peregryna stoi wprost na linii brzegowej na południe od Umagu, w miejscu, które tradycja wiąże z męczeństwem patrona miasta: według legendy Peregryn został tu zabity w III wieku, a miejsce czczono przez wieki, zanim wzniesiono na nim dzisiejszą kamienną kapliczkę. Budowla jest mała i prosta, z jednym wejściem i dachem z kamiennych płyt, i stoi tak blisko morza, że przy sztormie fale sięgają jej progu. Właśnie to położenie czyni ją niezapomnianą: kaplica pośród skał, bez ogrodzenia i bez ceremonii, z morzem z trzech stron. Dochodzi się do niej nadbrzeżną promenadą z Umagu, jakieś dwadzieścia minut pieszo, albo autem do parkingu powyżej. Wnętrze otwiera się w dzień święta i po umówieniu, ale i widok z zewnątrz wystarczy. Dla gościa szukającego powodu, by przejść się brzegiem zamiast leżeć na plaży, to najlepszy cel w okolicy, i najlepszy o zmierzchu.

Zatoka Zambratija to spokojna zatoka na północ od Katora, która kryje znalezisko o światowym znaczeniu: na jej płyciźnie odnaleziono w 2008 roku pozostałości drewnianej łodzi szytej liną, datowanej na epokę brązu, liczącej około trzech i pół tysiąca lat, a więc najstarszej znanej łodzi tego typu nad Morzem Śródziemnym. Znalezisko zostało pod wodą, chronione i nadzorowane, a badania trwają do dziś; z powierzchni go nie widać, ale tablice przy brzegu tłumaczą, co leży poniżej. Sama zatoka jest tym, czym zawsze była: płytkie morze, betonowe platformy, łodzie rybackie i mała marina, bez hoteli i bez muzyki. Kąpiel jest spokojna i ciepła, a dno w kilku miejscach piaszczyste. Przy zatoce działają dwie konoby z rybą z tych wód, a do Siparu nadbrzeżną ścieżką idzie się dziesięć minut. Na dzień łączący ciche kąpanie i poczucie, że jest się nad trzema tysiącami lat historii, Zambratija to najlepszy wybór okolic Umagu.

Plaża Stella Maris to najdłuższy urządzony odcinek kąpielowy Umagu, położony przy sportowo-hotelowym kompleksie o tej samej nazwie na południe od miasta: kilkaset metrów betonowych platform i żwiru, z sosnowym lasem schodzącym niemal do wody i dającym cień, jakiego na tym odcinku wybrzeża rzadko się znajduje. Przy plaży są prysznice, kabiny, bary, boiska do siatkówki i wypożyczalnia sprzętu sportowego, a w obrębie kompleksu także centrum tenisowe, gdzie gra się Croatia Open. Morze otwiera się na zachód, jest klarowne i szybko głębokie, a platformy ułatwiają wejście tym, którym żwir przeszkadza. To plaża na cały dzień: cień za plecami, udogodnienia przy ścieżce i promenada, która wraca do miasta w dwadzieścia minut. W tygodniu turnieju jest tu największy tłok sezonu; przez resztę lata plaża bez problemu przyjmuje wszystkich, którzy przyjdą. Zachody są, jak wszędzie na zachodnim wybrzeżu Istrii, bezpośrednie.

Miejskie kąpielisko Pozioi to główna plaża Umagu i przykład tego, co na wybrzeżu Istrii zwie się urządzonym kąpieliskiem: betonowe platformy z drabinkami do morza, pasy grubszego żwiru i sosny powyżej, wszystko zaraz na południe od starówki i połączone promenadą wiodącą dalej ku Stella Maris. Morze jest tu głębokie blisko brzegu i klarowne, bo wybrzeże otwiera się na zachód, a platformy dają równe miejsce na ręcznik i wejście bez kamieni pod stopami. Przy plaży działają prysznice, kabiny, bary i wypożyczalnia leżaków, a ratownicy dyżurują w sezonie. Przez bliskość starówki to najłatwiejsza plaża dla gości bez auta: pięć minut od głównego placu i dwie od parkingu. Po południu słońce zostaje długo, a zachody z betonu należą do najlepszych w mieście, bo zachodnie wybrzeże Istrii to jedyne chorwackie wybrzeże patrzące w otwarty zachód bez wysp przed sobą.

Plaża Polynesia w Katoro to główne kąpielisko strefy turystycznej na północ od Umagu i najlepszy wybór dla rodzin, które nie chcą ani schodów, ani żwiru: długi pas z betonowymi platformami i urządzonymi piaszczysto-żwirowymi wejściami, z morzem pogłębiającym się powoli i z widokiem na wysepkę Sveti Ivan przed brzegiem. Katoro zbudowano jako strefę wypoczynkową, więc przy plaży wszystko, co potrzebne, jest w jednym miejscu: prysznice, kabiny, leżaki, bary, restauracje, aquapark, boiska i ścieżka spacerowa wiodąca ku Umagowi w jedną i ku Savudriji w drugą stronę. Morze jest czyste i osłonięte, a plaża nosi błękitną flagę. Wada jest oczywista: nie przychodzi się tu po pierwotną Istrię, lecz po wygodę, i to w porządku, jeśli tak się to planuje. Do starówki Umagu jedzie się pięć minut albo idzie pół godziny nadbrzeżną promenadą.