Jeziora Plitwickie. Co zobaczyć, mapa i ukryte perełki

Wielki Wodospad jest najwyższy w Chorwacji: potok Plitvica spada z sześćdziesięciu dwóch metrów po pionowej ścianie do kanionu, w którym zaczyna się rzeka Korana. W odróżnieniu od pozostałych wodospadów Plitwic, powstających na barierach martwicy między jeziorami, ten nie należy do łańcucha jezior, lecz przychodzi z boku, z doliny Plitvicy, i spada w tę samą kotlinę, gdzie łączą się wody Jezior Dolnych. Ilość wody bardzo się zmienia: wiosną i po jesiennych deszczach wodospad jest potężny i wzbija mgiełkę, która zmacza ścieżkę, latem zaś ścieńcza się w wąskie strugi. Do podnóża prowadzą drewniany most i schody, a do widoku z góry służy punkt widokowy nad kanionem.

Sastavci to miejsce, w którym wszystkie wody plitwickiego łańcucha wreszcie się łączą: z ostatniego jeziora, Novakovića brodu, woda przelewa się przez szereg kaskad, a jednocześnie z boku w tę samą kotlinę wali Wielki Wodospad. Poniżej tego spotkania zaczyna się rzeka Korana, która stąd płynie na północ w kanion wcięty w wapień. Nazwa pochodzi od schodzenia się wód. Nad wodospadami prowadzi drewniany most, z którego widać całą scenę, a nieopodal schody wspinają się ku wejściu pierwszemu. Po deszczach jest tu najwięcej wodnego pyłu w całym parku, więc sprzęt i aparat szybko moknieją.

Prošćansko to pierwsze i najwyższe jezioro łańcucha i drugie co do wielkości w parku. Zasilają je rzeki Crna i Bijela, które łączą się na południe od jeziora i niosą wodę z lasów wyżyny Liki; od Prošćanskiego rusza cały system schodzący przez szesnaście jezior ku Koranie. Jezioro jest wydłużone, otoczone gęstym lasem bukowo-jodłowym odbijającym się w wodzie, a brzeg jest w większości niezabudowany i cichy, bo główne trasy biegną dalej w dół. Prowadzi do niego ścieżka od górnych wejść, z kilkoma punktami widokowymi. Jest tu najmniej ludzi w całej jeziornej części parku.

Galovački buk spada poniżej jeziora Galovac i jest jednym z najwyższych wodospadów w górnej części parku, o spadku około dwudziestu metrów. Bariera, przez którą idzie woda, jest szeroka i zarośnięta, więc nurt dzieli się na szereg strug różnej siły spadających kaskadami jedna pod drugą; dlatego wodospad wygląda nie jak jedna ściana wody, lecz jak schody. Drewniany pomost przechodzi pod wodospadem i nad płytką wodą na dole, a przy wysokim stanie deski są mokre i śliskie. To jedno z najczęściej fotografowanych miejsc w parku i latem ruch tu zwalnia; najlepiej przyjść wczesnym rankiem.

Park Narodowy Jezior Plitwickich ogłoszono w 1949 roku i jest najstarszym chorwackim parkiem narodowym; w 1979 roku wpisano go na listę światowego dziedzictwa UNESCO. Obejmuje blisko trzysta kilometrów kwadratowych lasu, a jego rdzeniem jest łańcuch szesnastu połączonych jezior schodzących stopniami od Prošćanskiego po Novakovića brod. Jezior nie rozdzielają skalne progi, lecz bariery z martwicy wapiennej, żywe osady wapienia powstające wśród mchów i glonów i rosnące średnio o około 13,5 mm rocznie; dlatego krajobraz się zmienia. W parku żyją niedźwiedź, wilk i ryś. Zwiedzanie trwa od dwóch do ośmiu godzin, zależnie od wybranej trasy.

Stari grad Drežnik to pozostałości warowni na skraju miejscowości Drežnik Grad, na skalnym występie nad doliną Korany. Warownia powstała w średniowieczu jako siedziba szlachty władającej tą okolicą, a przez stulecia rozbudowywano ją stosownie do potrzeb obrony: najpierw wieża i mur, później bastiony dostosowane do artylerii, w czasach, gdy przebiegała tędy granica z Imperium Osmańskim. Gdy niebezpieczeństwo wojskowe ustało, budowlę porzucono, a mieszkańcy wynosili z niej kamień na budowę domów. Dziś widoczne są mury obronne i fundamenty, a teren jest częściowo urządzony ścieżkami i tablicami z objaśnieniami.

Rastoke to osada u ujścia rzeki Slunjčicy do Korany, dwanaście kilometrów na północ od Plitwic, i jeden z nielicznych przykładów wsi zbudowanej na wodospadach. Slunjčica opada tu przez progi z martwicy dziesiątkami małych wodospadów, a domy postawiono wprost na skałach między nimi, tak że woda płynie pod podłogą. Siła wody napędzała młyny i stępy do sukna, których w szczytowym okresie było ponad dwadzieścia; kilka odnowiono i działają pokazowo. Osadę obchodzi się ścieżkami i mostkami, za biletem, a obejście trwa godzinę. Rastoke leżą po drodze do Plitwic od strony Karlovaca.

Drewniane pomosty są głównym sposobem poruszania się po jeziornej części parku: łącznie jest ich około osiemnastu kilometrów i biegną nad wodą, skrajem barier i przez płytkie części jezior. Buduje się je z drewna z okolicznych lasów i regularnie odnawia, bo wilgoć i martwica szybko je zużywają; martwica osadza się bowiem także na deskach, więc fragmenty pomostu z czasem zrastają się z podłożem. Na większości odcinków pomosty nie mają barierek, co jest zamierzone, bo zasłaniałyby widok i przyspieszały niszczenie. Schodzenie z nich jest zabronione dla ochrony barier martwicy. Drewno jest mokre i śliskie, a w sezonie idzie się w jednym kierunku, według oznaczeń.

Jaskinie Baraćia leżą przy Nowej Kršlji w gminie Rakovica, jakieś piętnaście kilometrów na północ od Plitwic, i były jednymi z pierwszych w Chorwacji przystosowanych dla zwiedzających: ścieżki i oświetlenie założono już pod koniec XIX wieku, gdy zainteresowanie krasem w Europie sięgało szczytu. System tworzą Górna i Dolna Jaskinia Baraćia, a dla zwiedzających otwarta jest Górna, długa kilkaset metrów, z salami, naciekami i podziemnymi jeziorkami. Znaleziono w nich kości niedźwiedzia jaskiniowego i ślady prehistorycznej obecności człowieka. Zwiedzanie z przewodnikiem trwa jakieś czterdzieści minut; temperatura wynosi około dziesięciu stopni, potrzebna jest więc cieplejsza odzież.

Łódź elektryczna przewozi zwiedzających przez jezioro Kozjak i łączy przystanie na północnym i południowym krańcu, spinając trasę przez Jeziora Dolne z tą przez Górne. Łodzie mają napęd elektryczny, bo silniki spalinowe nie są w parku dozwolone: olej i spaliny uszkodziłyby martwicę, wrażliwą na każdą zmianę w wodzie. Rejs trwa jakieś piętnaście minut. Pieszo można też iść ścieżką wzdłuż zachodniego brzegu jeziora. W sezonie łodzie kursują w krótkich odstępach, zimą rzadziej albo wcale. Cena jest wliczona w bilet wstępu, a w godzinach szczytu czeka się w kolejce.

Pociąg panoramiczny to kolejka drogowa łącząca trzy przystanki w parku i służąca do przejazdu między odległymi częściami łańcucha jezior, przede wszystkim od wejść do początku ścieżek przy Jeziorach Górnych. Pojazdy są dostosowane do obszaru chronionego i jadą wolno, wzdłuż skraju lasu i z otwartym widokiem na dolinę. Przejazd między krańcowymi przystankami trwa jakieś piętnaście minut i jest wliczony w cenę biletu, a według obecnego rozkładu parku odjeżdża co 30 minut. Dla zwiedzających, którzy nie chcą przejść całej trasy, pociąg i łódź elektryczna tworzą połączenie, którym widzi się większość jezior w pół dnia. Zimą kursuje rzadziej albo wcale, zależnie od śniegu i liczby odwiedzających.

Wejście pierwsze leży na północnym krańcu parku, przy osadzie Rastovača, i jest najbliżej Wielkiego Wodospadu i Jezior Dolnych; kto tędy wchodzi, od razu schodzi schodami w kanion i po kilku minutach dociera do punktu widokowego. Przy wejściu są kasy, informacja, przechowalnia i parking, a w sezonie bilety sprzedaje się na wyznaczone godziny, by ograniczyć liczbę ludzi na ścieżkach. Zakup z wyprzedzeniem przez internet jest latem niemal obowiązkowy. Stąd zaczynają się krótsze trasy obejmujące tylko dolną część jezior i trwające dwie do trzech godzin, a także dłuższe, które biegną dalej łodzią przez Kozjak ku górnemu łańcuchowi.

Korenica to miejscowość jakieś dziesięć kilometrów na południe od parku narodowego i ośrodek administracyjny tej części Liki. Leży w polu otoczonym lesistymi wzgórzami, na wysokości blisko siedmiuset metrów, więc zimy są długie i śnieżne, a lata krótkie i chłodne. To najbliższe miejsce z pełną infrastrukturą: sklepy, apteka, bank, stacja paliw, przychodnia i dworzec autobusowy, co czyni je praktycznym dla wszystkich mieszkających w okolicznych wsiach. W Korenicy i okolicy rozwinęło się zakwaterowanie w domach wakacyjnych, bo ceny są niższe niż przy wejściu do parku. Do parku jedzie się jakieś piętnaście minut główną drogą.