Rab. Co zobaczyć, mapa i ukryte perełki

Wielka Dzwonnica to najsłynniejsza sylwetka wyspy Rab i dla wielu najpiękniejsza kampanila Adriatyku: 26 metrów romańskiej doskonałości z XII wieku, wolnostojąca wieża rosnąca z najwęższego punktu starego miasta przez cztery piętra bifor i trifor, ku górze coraz bardziej ażurowa, aż zamkną ją piramida i krzyż. Budowniczowie znali rzemiosło: piętro po piętrze otwory stają się szersze i lżejsze, więc wieża zdaje się sama unosić ku niebu. Wejście drewnianymi schodami przez wnętrze to część przeżycia, skrzypienie, półmrok i dzwony nad głową, a nagrodą jest widok, którego żadne zdjęcie nie odda uczciwie: cztery rabskie dzwonnice w rzędzie, czerwone dachy na wąskim języku lądu, Kalifront z jednej i Velebit z drugiej strony. Latem wchodzi się krótkimi falami, bo szczyt jest mały; cierpliwość popłaca. Wieża stoi przy dawnej katedrze na najuroczystszym końcu miasta, więc wejście przychodzi naturalnie jako korona spaceru Górną ulicą. Bilet jest symboliczny, a godziny idą za sezonem: sprawdźcie tablicę przy wejściu.

Rajska plaża w Loparze to powód, dla którego pół Europy zna Rab: półtora kilometra prawdziwego piasku w płytkiej zatoce, z morzem, które przez setki metrów nie przekracza kolan, więc latem zatoka jest ciepła jak wanna i bezpieczna jak brodzik. Nad Adriatykiem, gdzie piasek to wyjątek, a otoczak reguła, taka plaża jest geologicznym darem: półwysep loparski zbudowany jest z piaskowca, więc wszystkie jego zatoczki, ze dwadzieścia, przyprószone są piaskiem. Rajska jest największa i najlepiej wyposażona: leżaki, prysznice, kawiarnie, zjeżdżalnie wodne, boiska i ratownicy czynią z niej maszynę do rodzinnych dni, ze wszystkim o dziesięć kroków. Ceną komfortu jest tłok, lipcowa i sierpniowa plaża mieści tysiące; kto szuka spokoju, niech ruszy piaszczystymi ścieżkami przez cypel do sąsiednich zatok, gdzie pusty piasek zostaje nawet w szczycie. Woda grzeje się szybciej niż gdziekolwiek na wyspie, a kąpiel trwa do października. Z linii promowej Stinica-Mišnjak do Loparu dojedziecie w jakieś dwadzieścia minut, z miasta Rab w piętnaście.

Goli Otok to najtrudniejsza i najważniejsza historia, jaką wycieczka z Rabu może opowiedzieć: kamienna pustynia za kanałem Barbatu, na której od 1949 roku działał obóz polityczny dla skazanych w starciu Jugosławii ze Stalinem, potem więzienie, zamknięte dopiero w 1988. Przez obóz przeszły tysiące, a co zbudowali, stoi do dziś: warsztaty, sypialnie, administracja, elektrownia i kino, teraz puste skorupy, po których spacerują bora i jakaś owca. Właśnie to połączenie, błękitne kąpielowe morze przy molach i upiorna cisza budynków, czyni wizytę przeżyciem, którego się nie zapomina. Z miasta Rab i Loparu latem kursują statki wycieczkowe, a mniejsze łodzie z Barbatu przecinają kanał w kwadrans; na wyspie turystyczna kolejka objeżdża główne punkty, można też chodzić na własną rękę. Weźcie wodę, kapelusz i mocne buty, cienia prawie nie ma, gastronomia sprowadza się do jednego sezonowego punktu. Obejdźcie cele i warsztaty powoli i czytajcie tablice: to nie sceneria, lecz memoriał, miejsce tłumaczące pół wieku historii lepiej niż podręczniki.